1- از مشروطه تاکنون دغدغه مصلحان ما با همه ی فراز و فرودی که سیاست و فرهنگ و اقتصاد ما داشته است، یافتن پاسخ این سوال کلیدی و اساسی است که:
به کجا باید رفت؟ و چگونه؟
به دیگر سخن انبوه تلاش ها و بحث ها برای تبیین این مساله ی اساسی است که حرکت بالنده و تعالی بخش جامعه چیست؟ و چگونه می توان به آن دست یافت؟
"پیشرفت" و "ترقی" دو عبارتند که کلیت دغدغه های فعالان اجتماعی را نشان می دادند.
مجموعه پاسخ های قانون اساسی ایران عزیز ما، ارزشمندی و حیلت بخشی این میراث ماندگار را بیش از پیش درخشان و فروزان می کند.
لذا از یک سو به خصوصیات کلی این میراث عزیز می پردازیم و از دیگر سوی، پاسخ های به کجا و چگونه باید رفت؟ را از آن جستجو می کنیم.
2- اگر اهداف و چشم اندازهای برنامه توسعه ایران در سال 1327 خورشیدی (اولین سال برنامه ریزی در ایران) را بررسی کنیم و سپس آنها را با اهداف و چشم اندازهای برنامه ی چهارم توسعه کنونی مقایسه نماییم به نکات جالب و قابل تاملی برمی خوریم که مهمترین آن مشابهت 80 درصدی این اهداف و چسم اندازهاست.
گویی که پس از گذشت شش دهه برنامه ریزی در ایران هنوز بخش عمده ای از این مشکلات پا بر جایند و هنوز حل و فصل نگردیده اند.
لذا تا آنجا که به مباحث و اندیسه های دانش توسعه باز می گردد باید برای ایران عزیزمان کوشید و حلقه های مفقوده ای را که مانع حل و فصل مشکلات نیم قرن پیش بوده اند، یافت و از آنها رمز گشایی کرد.
3- به یک تعبیر سه تلقی کلی از "توسعه" در مجموعه تلاش های فکری بشری وجود دارد که :
الف - توسعه به مثابه یک مجموعه اقدامات مشخص
ب - توسعه به مثابه فرآیند دگرگونی بنیادی
ج - توسعه به مثابه مجموعه ای از دستاوردها و نتایج مشخص
باید ضمن تامل و تعمق وسیع در حوزه های مختلف شئون زنگی در ایران کنونی ترکیبی سالم و منطقی از سه تلقی فوق در نظر گرفت.
4- در قانون اساسی ما برای هر سه تلقی فوق با ساز و کارهایی که پیش بینی شده، "راه و روش به کجا باید رفت و چگونه؟" طراحی و مصوب گردیده است.
پیش از پرداختن به ظرفیت های "توسعه ای" مندرج در این میثاق ملی لازم است به چند شاخصه و خصوصیت کلی آن اشاره رود و پس از آن نکات پیش گفته مورد توجه قرار خواهد گرفت.
5- از نظر نگارنده برخی خصوصیات کلی قانون اساسی ایران عزیز ما، بدین شرح است:
الف - روح اسلام مداری
ب- نگرش سیستمی و نظام گرا
ج- کاربست اصل تناسب ابزارها با اهداف
الف - روح اسلام مداری:
نگاه اندیشمندان و طراحان قانون اساسی و اکثریت قاطع مردم موید و مصوب و حمایتگر آن، اعتقاد وایمان عمیق و راسخ به اسلام عزیز و تبیین دینی است که برای تمامی سطوح حیات انسانی دارای تدبیر و برنامه است.
در سراسر قانون اساسی، ابتناء مواد قانونی بر منابع اسلامی است تا آنجا که "کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزائی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد." (اصل چهارم)
ب - نگرش سیستمی و نظام گرا
(ادامه ی مطلب به زودی تقدیم خوانندگان عزیز خواهد شد).
