در رویکردهای جامعه شناختی یک محدوده جغرافیایی مشخص حداقل به دو شیوه می توان بدان پرداخت.
رویکرد نخستین، در نظر گرفتن مشخصات و خصوصیات جامعه بزرگتر از آن محدوده و حرکت از یک وضعیت تحلیلی کلی به مناطق و محدوده های بخشی است.
به نوعی بکارگیری تکنیک حرکت از کل به جزء.
که در این صورت می توان احوال و شاخصه های جامعه شناختی کشور عزیزمان ایران را بررسی و تحلیل نمود و از خصوصیات کلی به مباحث و محدوده های جزئی رسید.
اما رویکرد دوم، نگاه و روشی است که از درون بخش ها و محدوده های جزئی تر آغاز می شود و در سیر کلی قرار می گیرد تا به وضعیت بررسی کشوری می رسد.
گویی که خرده فرهنگ ها چون جویبارانی اند که به مرور و درنوردیدن زمان و جغرافیا به کشور دریا می رسند.
در این یادداشت ما رویکرد دومین را بنا بر ملاحظاتی برمی گزینیم.
فارغ از بحث جغرافیایی دورود، به چند عنصر اولیه و غالب در کلیت جامعه شناسی دورود بر می خوریم که به مواردی از آن اشاره می شود.
1- رشد پر شدت جمعیتی
دورود از آن دسته شهرهایی است که رشد جمعیتی پر شدتی داشته است که این مساله معلول این عوامل است:
- رشد جمعیتی به سبب رشد زاد و ولد و کاهش مرگ و میر
- مهاجرت جمعیت کشاورزان روستاهای اطراف
- یکجا نشینی جمعیت عشایری که در سال های دورتر طبیعت حوالی دورود ییلاق کوچ ایشان بوده است
- مهاجرت جمعیت خواستار کار به جهت رشد برخی صنایع بزرگ و مراکز خدماتی نظیر راه آهن، کارخانه سیمان، مجتمع صنایع دفاع، فولاد و چدن، بانک ها، دانشگاه آزاد و ....
2- معنویت گرایی
هر چند انتخاب و بر شماری و گزینش شاخص های معنویت گرایی به لحاظ یک مفهوم کاملا ارزشی-کیفیتی کار صعب و خطیری است اما بر اساس آمارهای نظیر رتبه نخست جمعیت نماز جمعه در غرب کشور، برگزاری جلسات مذهبی هیئات هفتگی زنان و مردان، تشکل حدود هشتصد هیات عزاداری در ایام محرم وصفر، تکریم و احیاء ایام فاطمیه، مساجد نسبتا پر رونق، دعوت اندیشمندا اسلامی و روحانیان متعدد، شاخص نسبت جمعیت طلاب و روحانیان به کل جمعیت شهرستان، تکریم . علاقمندی به سادات، وضعیت مناسب رفتارهای عمومی از جمله حجاب، روابط عاطفی فامیلی و خانوادگی بالنسبه مناسب، روحیه بسیار بالای دردمندی و عاطفه ورزی در مصائب درگذشتگان و ... .
البته علاوه بر موارد فوق موارد دیگری قابل برشماری است که در نوع خود قابلیت بررسی را خواهند داشت.
هر چند که در کنار موارد فوق که تجلیات معنویت گرایی محسوب می شوند آفات و به نوعی انحرافات جزئی و در برخی موارد افراط و تفریط هایی قابل بررسی اند که بنا بر اختصار این نوشتار از آنها صرفنظر می کنیم.
